TAM’s stoppen per 1 januari 2026: wat dat betekent voor uw omgevingsplan

Vanaf 1 januari 2026 zijn de tijdelijke alternatieve maatregelen (TAM’s) definitief verleden tijd. Daarmee eindigt de route die veel gemeenten sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet hebben gebruikt om toch te kunnen blijven wijzigen: TAM-IMRO voor het omgevingsplan, en de bijbehorende alternatieven voor vergunningverlening. Het besluit is niet nieuw — het staat al ruim een jaar aangekondigd — maar de praktijk laat zien dat de laatste maanden altijd de drukste zijn.

Wat er precies verandert

De TAM’s waren bedoeld als noodverband, niet als werkwijze. Ze maakten het mogelijk om een wijziging van het omgevingsplan in de oude IMRO-standaard te publiceren, terwijl de organisatie intern nog bezig was met het inrichten van de STOP/TPOD-keten. Dat noodverband gaat eraf. Na de jaarwisseling is er nog één route: een wijziging van het omgevingsplan wordt opgesteld, gevalideerd en gepubliceerd conform STOP/TPOD, via uw plansoftware en de Landelijke Voorziening Bekendmaken en Beschikbaar stellen.

Voor bevoegde gezagen die die keten al draaiend hebben is dit een niet-gebeurtenis. Voor de organisaties die de TAM tot het laatst hebben gebruikt, is het dat nadrukkelijk niet.

Waar het in de praktijk misgaat

In de regio’s waar ik als DSO-expert werk, zie ik steeds dezelfde drie knelpunten terugkomen bij een late overstap.

Het eerste is dat de keten technisch klopt maar bestuurlijk niet is doorleefd. Een eerste STOP/TPOD-publicatie duurt langer dan een IMRO-publicatie, zeker de eerste keer. Als de planning van een ruimtelijk project uitgaat van doorlooptijden uit 2023, loopt het vast op het moment dat het college al besloten heeft.

Het tweede is het samenspel tussen plansoftware, validatie en de eigen kwaliteitscontrole. De validator keurt een aanlevering af op zaken die inhoudelijk klein zijn — een verwijzing die niet resolvet, een activiteit die niet in de waardelijst voorkomt — maar die in het proces groot worden omdat niemand ze kan duiden.

Het derde is de aansluiting op de toepasbare regels. Een gewijzigd omgevingsplan zonder bijgewerkte vragenbomen levert een vergunningcheck op die iets anders zegt dan de juridische regel. Dat is geen technisch probleem maar een dienstverleningsprobleem, en het wordt zichtbaar bij de eerste initiatiefnemer die belt.

Wat u nu nog kunt doen

Draai vóór de jaarwisseling minimaal één volledige testpublicatie in de oefenomgeving, van besluitvorming tot en met de weergave in Regels op de kaart. Niet alleen de aanlevering: kijk ook wat de burger straks ziet. Leg vast wie in uw organisatie een validatiemelding kan lezen en beoordelen — dat is een rol, geen bijbaan van de applicatiebeheerder. En inventariseer welke lopende wijzigingen nog op de TAM-route staan, met de datum waarop ze naar buiten moeten.

Loopt u tegen een keten aan die niet doet wat u verwacht, dan is een middag meekijken meestal genoeg om te zien waar het klemt.